Het Nationale Ballet: Points of View met werk van Merce Cunningham, Hans van Manen, Annabelle Lopez Ochoa, Ted Brandsen.

Door Ingrid van Frankenhuyzen/NRC Handelsblad (22/3/07)

Vier visies op de academische dans in twee wereldpremières en twee oude werken die nieuw zijn voor het Nationale Ballet: voilá het programma Points of View. Met verrassenderwijs een ballet van de grote dansvernieuwer Merce Cunningham, inmiddels 88 jaar, die de klassieke academische dans vooral ont-emotioneerde en abstraheerde. Maar Duets (1980) op muziek van John Cage kan gedanst door klassieke dansers. Toch zie je de zes in kleurrijke gympakken gestoken dansduo’s van het Nationale Ballet nog worstelen met Cunningham en zijn ‘onpersoonlijke’ vloeiendheid. Je ziet de inspanning van de dansers niet mooi te willen bewegen maar droog te dansen. En daardoor lijken het een beetje houterige, passen tellende dansmachines. Duets, toch al geen hoogtepunt in Cunningham oeuvre, lijkt daarmee meer op een studiestuk waarin af en toe de energie en het unieke van de Amerikaan naar voren komt maar de echte kracht van de abstractie nog verborgen blijft. Wat dat betreft weet het gezelschap beter raad met Hans van Manens klassieker Kammerballet dat hij in 1995 voor het Nederlands Dans Theater maakte. Dit gaat over mensen en liefde, hoezeer Van Manen ook altijd beweert dat dans alleen dans uitdrukt.
Echt nieuw was Since van ex-Scapino-danseres Annabelle Lopez Ochoa (33) die in 2002 het prachtige Before after voor het gezelschap maakte. Opvallendste rol in Since is weggelegd voor het lichtontwerp van Stefan Dijkman dat onder de deels live gespeelde muziek van Jacob Ter Veldhuis een fel en messcherp afgetekende ruimte creëert. Lopez Ochoa speelt volgens het programmaboekje met het thema man-vrouw en de lichte en donkere kant van de mens maar afgezien van een paar prachtige dansfrases, blijft het thematisch allemaal aan de oppervlakte. De vijf dames (wit gekleed) en drie heren (zwart gekleed) lijken wat willekeurig erg mooi staan te bewegen, er ontwikkelt zich nergens een theatraal of juist een puur vormverhaal. Ondanks de soms suggestieve en mystificerende tonen van Ter veldhuis.
Hallelujah Junction van artistiek leider Ted Brandsen is met twintig dansers op toneel de uitsmijter. Op de ritmische muziek van John Adams bewegen de dansers caleidoscopisch over het podium en het effect van de massa is groot. Toch mis je een gevoel van noodzaak en urgentie. Hoewel Brandsen een vakman is (hij heeft goed naar de danstaal van Hans van Manen gekeken) en Hallelujah Junction een gedegen en bekwaam ballet is, stijgt het niet boven zichzelf uit. Het hardste applaus van de avond was er dan ook voor de drie live spelende pianisten: Olga Khozianova, Ryoko Kondo en Michael Mouratch.