‘Het Verschil’ zorgt voor kortsluiting

’s HERTOGENBOSCH
Een jonge vrouw, kennelijk met een verleden waarin de liefde haar in de steek liet, zoekt rust in het zuiden van Spanje, in Andalusië. In het huis waarin zij haar intrek neemt, is zij niet alleen. Zij voelt de aanwezigheid van twee mensen die hier ooit gelukkig waren, een joodse broer en een zus. Toen Andalusië nog de uitzonderlijke plek was waar joden, christenen en moslims vreedzaam samenleefden. Tot de joden werden verdreven, vervolgd en opgesloten en onverdraagzaamheid hen tot ‘het verschil’ maakten.
Daarover gaat ‘Het Verschil’, een waagstuk van toneel, muziektheater, cabaret en stand up-comedy van regisseur Ruut Weissman. Dezelfde die ruim tien jaar geleden Tip Top bedacht, een voorstelling over het naoorlogse amusement waarvan door de vervolging van de joden in de Tweede Wereldoorlog weinig was overgebleven. Een prachtige voorstelling.
En dat wordt ‘Het Verschil’ uiteindelijk óók, met zijn droom-cast van Anoushka Zeegelaar Breedveld, Ali Cifteci als de zus en broer, Wende Snijders als de jonge rustzoekende vrouw, Jenny Arean als beschouwer langs de zijlijn, stand up-comedian Raoul Heertje (of Jan Jaap van der Wal) en een uitmuntend muzikaal trio onder leiding van Rutger Laan.
Het is niet moeilijk de voorstelling alleen al te waarderen omdat ze twee van de indrukwekkendste stemmen van de Nederlandse kleinkunst, Snijders en Arean in huis heeft, die ijzingwekkend mooie liedteksten van Jurrian van Dongen, George Groot en Ivo de Wijs zingen. Of vanwege een van Nederlands scherpste stand up-comedians, Raoul Heertje. Maar het gaat om het geheel.
En dan vergt ‘Het Verschil’ de volle aandacht de draad niet kwijt te raken, vanwege de diverse theaterstijlen, de sprongen in de wereldgeschiedenis en de invalshoeken die het in zich verenigt. Het vergt ook de volle concentratie een verband te zien tussen de soms wat al te vage gedeclameerde teksten van Zeegelaar Breedveld en Cifteci, geschreven door Rob de Graaf, winnaar van de Toneelschrijfprijs, en de liedteksten.
‘Het Verschil’ zorgt door die wisselende stemmingen en stijlen voortdurend voor verrassingen en kleine kortsluitingen in je hoofd. Een indrukwekkend lied van Arean over een joods echtpaar dat door haar onverschilligheid de dood in is gejaagd, wordt gevolgd door een kort en ruw betoog van Heertje over Verdonks maatregel voor een bonus van vijfenzeventig euro voor de politieagent die een illegaal oppakt. Een uitzonderlijk gepassioneerde Snijders heeft haar laatste noot nauwelijks doen wegsterven of Heertje smoort de brok in je keel met een platte grap of de nuchtere constatering dat ‘niemand oorlog wil, maar dat er toch altijd oorlogen zijn. Dus kennelijk zijn er mensen die oorlogen willen’.
‘Het Verschil’ gaat niet over die ene oorlog, die ene ultieme barbaarse vervolging en massavernietiging die nog vers in ons geheugen staat. Weissmans verhaal gaat over onverdraagzaamheid, vervolging en oorlogen van alle tijden. De schijnbaar plompverloren, geestige en scherpe onderbrekingen van Raoul Heertje zijn er niet alleen voor de lucht en de lach, maar zijn onmisbaar dat eeuwenoude verhaal op jezelf in het heden te betrekken.
Dat nog niet alles even helder is, is zonder twijfel een kinderziekte. Kinderziektes hebben één zekerheid: ze verdwijnen. Maar ook mét verdient de voorstelling volle zalen, want ze maakt dit seizoen werkelijk het verschil.

Ruud Buurman

‘Het Verschil’. Met Raoul Heertje, Wende Snijders, Jenny Arean, Anoushka Zeegelaar Breedveld, Ali Cifteci. Muziek: Rutger Laan. Teksten: Rob de Graaf, Jurrian van Dongen, George Groot en Ivo de Wijs. Idee en regie: Ruut Weissman. Gezien 3 febr. Theater Aan de Parade Den Bosch. Tournee t.m. 7 juni. Info en speellijst: www.bvgool.nl